|
ILÇENIN IDARI YAPISI :
Ilçede yerlesim, arazi yapisinin etkisiyle daginik bir sekil arz etmektedir. Köyler, Anadolunun diger bölgelerinden çok farkli olarak genis alanlara yayilmis, yerlesim alanlari ile tarim alanlari iç içe girmis vaziyettedir.
Ilçeye bagli 2 (iki) belediye (Kalkandere Merkez Belediyesi ve Yolbasi Belde Belediyesi) ve 21 köy bulunmaktadir. KÖYLER:(Çaglayan, Çayirli, Dilsizdagi, Dülgerli, Esendere, Esentepe, Findikli, Geçitli, Hurmalik, Hüseyinhoca, Inci, Kayabasi, Ormanli, Seyrantepe, Soguksu, Ünalan, Yenigeçitli, Yeniköy, Yesilköy,Yokuslu ve Yumurtatepe) Köyleridir. Ayrica Kalkandere Merkez Belediyesine bagli 12 mahalle, MERKEZ MAHALLELER: (Adalar, Aksu, Asagitatlisu, Cevizlik, Dagdibi, Kuruköy, Kiziltoprak, Medrese, Soguksu, Tasçilar, Yukaritatlisu ve Yenimahalle) Mahallesi'dir. Yine Yolbasi Belde Belediyesine bagli 6 mahalle vardir. YOLBASI BELDESI MAHALLELERI: (Armutlu, Cumhuriyet, Camii, Düz, Merkez ve Sirt ) Mahallesi'dir.
TARIHI VE COGRAFI DURUMU:
Kalkandere, Rize Ili'ne bagli eski bir bucak merkezi iken 27.06.1957 tarihinde yürürlüge giren 7033 Sayili Kanunla Ilçe olmustur. Kalkandere'nin tarihi Rize'nin tarihi ile birlikte ele alinarak anlatilmaya çalisilacaktir.
Tarih öncesi çaglar ile ilgili yapilan arastirmalara göre; Rize'nin, milattan önce 650-500 yillarinda Miletliler tarafindan küçük bir liman ve pazaryeri olarak kuruldugu tahmin edilmektedir. Bölge milattan önce 600'lü yillarda kisa bir süre için Med'lerin hakimiyetine girmis, daha sonra sirasiyla Perslerin, Pontus Devletinin, Roma-Bizans Imparatorlugunun ve Trabzon-Rum Devletinin hakimiyeti altina girmistir.
Türklerin 1071 yilinda Malazgirt-Anadolu Zaferi'nden sonra bir müddet Selçuklularin hakimiyetine girmis ise de bölgeye yine Trabzon-Rum Devleti hakim olmustur.
1461 yilinda Fatih Sultan Mehmed Han'in Trabzon'u fethinden sonra Rize'de Osmanli Imparatorluguna katilmistir.
Kalkandere'nin ilk defa Türkler tarafindan iskan edildigi ve halkin, güney yolu üzerinden gelerek bu bölgeye yerlestigi tahmin edilmektedir.
Ilçe, Rize Ilinin batisinda yer almakta olup, Rize merkez, Iyidere, Ikizdere ve Trabzon ilinin Of ilçeleriyle çevrili 95 km² lik alana sahiptir. Deniz sahiline uzakligi 13 km . mesafededir.
Ilçe, oldukça engebeli bir arazi yapisina sahiptir. Arazinin tümü agaç ve yesil bitki örtüsüyle kaplidir. Düzlük arazi yok denebilecek kadar azdir. Bölgede vadi aralarinda büyük-küçük bir çok dere akmaktadir. Ilçe sinirlari içerisinde yükseklikleri 1.000 metrenin altinda olan bir çok tepe mevcuttur.
Kalkandere dört mevsim iliman ve yagisli bir iklime sahiptir. Iklim özellikleri söyledir.
· Yillik ortalama sicaklik; 14 santigrat derece'dir.
· Günlük ortalama günes alma süresi; 4 saat 14 dakika'dir.
· Ortalama nem orani; % 75'tir.
· Yillik ortalama yagis miktari; metrekareye 2327 kilogram'dir.
· Yillik ortalama yagisli gün sayisi; 172'dir.
SOSYAL DURUMU:
Ilçeye disardan gelen kamu görevlileri disinda vatandaslarin konut ihtiyaci bulunmamaktadir. Kamu görevlilerinin konut ihtiyacinin bir bölümü Çay Isletmeleri Genel Müdürlügüne ait Lojmanlar, Kalkandere Sosyal Yardimlasma ve Dayanisma Vakfina ait Lojmanlar ile diger kamu kurum ve kuruluslarina ait lojmanlar araciligiyla karsilanmaktadir.
Ilçe merkezi ve köylerdeki konutlarin tamamina yakini betonarme ev tipinde olup, yer yer ahsap yapili evlere de (özellikle köylerde) rastlamak mümkündür.
Ilçede sosyal hayat oldukça hareketsizdir. Ilçe merkezi ve köylerde vatandaslarin, özellikle çay üretim dönemi disinda vakit geçirdikleri 46 adet kahvehane (Emniyet bölgesinde 27, Jandarma bölgesinde 20 ) ve 1 adet te lokal bulunmaktadir.
Ilçedeki çalisma hayati tamamen çay üretimine dayanmaktadir. Çay üretim döneminde (Mayis-Ekim aylari arasi) is ve çalisma yasaminda ve nüfusta (Ilçe nüfusuna kayitli olup da Il disinda yasayan vatandaslardan çay üretimi yapanlarin üretim döneminde Ilçeye gelmeleri nedeniyle) oldukça hareketlilik yasanmaktadir.
Ilçedeki vatandaslardan bir bölümü, ilçe merkezi ve köylerdeki çay fabrikalarinda geçici veya daimi isçi olarak çalismaktadir.
EGITIM VE KÜLTÜR DURUMU :
Ilçede egitim ve ögretime verilen önem giderek artmakta olup, bu anlamda halkin yeni yapilan okullar ile (örnegin, Çayirli Ilkögretim Okulu) mevcut okullara katkisi saglanabilmektedir.
Ilçede halen 32 Ilkögretim Okulu, 1 Çok Programli Lise ve 1 Imam-Hatip Lisesi olmak üzere toplam 34 okul mevcuttur. Yüksek ögrenim alaninda herhangi bir okul bulunmamaktadir. Ilkögretim okullarindan 18 tanesi tasimali ilkögretim nedeniyle kapalidir. Kalan 14 okul da ise, egitim ögretime devam edilmektedir. Ilçede Ilkögretim kurumlarinda 2.300 ögrenci, Çok Programli Lisede 301 ögrenci, Imam Hatip Lisesinde ise 51 ögrenci olmak üzere toplam 2.652 ögrenci egitim görmektedir. Ilçenin merkez ve köylerinde yasanan göç nedeniyle ögrenci sayisi son yillarda büyük ölçüde düsmüstür.
Bu nedenle, Ilçe merkezi ve köylerdeki bir çok okul tasimali ilkögretim kapsamina alinmistir.
Ilçede orta ögretim ögrencilerine yönelik ve derneklere bagli olarak faaliyette bulunan 2 (iki) özel ögrenci yurdu bulunmaktadir. (2 Erkek Ögrenci Yurdu)
Ilçede okuma-yazma oraninin kesin olmamakla birlikte % 80-90 arasinda oldugu tahmin edilmektedir.
Ilçe Nüfusu (En son sayima göre) |
19.131 |
Dis Göç Orani (%) Tahmini |
% 45-50 |
Belde Sayisi |
1 |
Köy Sayisi |
21 |
Okur-Yazarlik Orani |
%80-90 |
Ögrenci Sayilari |
Kiz |
Erkek |
Toplam |
Okul Sayisi |
Ilkögretim Okullari |
1.100 |
1.200 |
2.300 |
14 |
Lise (Çok Programli) |
81 |
220 |
301 |
1 |
Imam-Hatip Lisesi |
23 |
28 |
51 |
1 |
GENEL TOPLAM |
1.204 |
1.448 |
2.652 |
16 |
Ilçede sinema, tiyatro, basimevi ve büyük ölçekte kitapevi bulunmamaktadir. Sadece, ilk ve orta ögretim ögrencilerinin ders kitabi ihtiyaçlarini karsilayan kirtasiye ve kitapevleri vardir.
Yine Ilçe de amatör kümede oynayan Kalkandere Spor ve Inci-Dilsizdagi Spor olmak üzere iki spor kulübü bulunmaktadir.
NÜFUS DURUMU :
Ilçenin nüfus yogunlugu 151'dir. Ilimizin diger ilçelerinde oldugu gibi Ilçede ekonomik sebeplerden kaynaklanan disa göç olayi yasanmaktadir. 1985 Genel Nüfus Sayiminda 25.430 olan Ilçenin toplam nüfusu, 1990 Sayiminda 21.978, 1997 Yilindaki Nüfus Tespit Sayiminda 14.243 ve 2000 Genel Nüfus Sayiminin kesin sonucu ise 19.131'dir.
Ulasim Imkanlari:
Ilçenin çevre il ve ilçelerle baglantisi karayolu ile saglanmaktadir. Ilçemizi Ilimiz merkezine baglayan sahil devlet karayolu Ilçeye 33 km . mesafe olup, Ilçeyi Yolbasi Beldesi üzerinden Il merkezine baglayan eski devlet karayolunda yeniden düzenleme ve yapim çalismalari devam etmektedir. Bahsekonu yolun tamamlandiginda ilçenin ile olan uzakligi 20 Km . mesafede olacaktir.
Ilçenin Il Merkezine uzakligi 33 Km' mesafededir. Ilçe Merkezinden Il Merkezine; Belediye Otobüsü ile sabah saat 07.00'den baslayarak aksam saat l8.00'e kadar her saat basi, Dolmus Minibüsleri ile de her yarim saatte bir ulasim saglanabilmektedir.
Ilçeden (komsu Ilçeler) Ikizdere Ilçesine olan uzaklik 40 Km , Deniz sahiline uzakligi 13 Km . , Iyidere Ilçesine olan uzaklik 15 Km ve Trabzon Ili Of Ilçesine olan uzaklik ise 22 Km . mesafededir.
Ilçede özel radyo ve televizyon bulunmamaktadir. Ulusal ölçekte yayin yapan televizyonlarin yayinlari rahatlikla izlenebilmektedir. Ayrica, Rize merkezden yayin yapan yerel televizyonlarin yayinlari da çok net olmamakta birlikte izlenebilmektedir.
Turizm Kaynaklari :
Kalkandere Merkez Belediyesine ait bir adet piknik alani olup, isletmeciligi özel tesebbüs tarafindan yapilmaktadir. Piknik Alani Kalkandere - Ikizdere devlet karayolu üzerinde dere kenarinda yer almakta ve Ilçe Merkezine 3 Km . mesafededir.
Ekonomik Kaynaklari :
Ilçenin ekonomik hayati daha önceki bölümlerde de ifade edildigi üzere çay tarimina ve sanayisine dayanmaktadir. Ilçedeki toplam tarim arazisinin % 90'indan fazlasinda çay tarimi yapilmaktadir.
1950'li yillardan sonra bölgede çay tarimi gelismeye baslamis ve daha önceleri tarla, bag ve bahçe düzenlenmesine elverisli olmayan yerlerde çay üretiminde olumlu sonuçlar alinmis olup, günümüze kadar gelen süreçte de artarak devam etmistir. Halen Ilçede 47.163 dekarlik alanda çay tarimi yapilmakta ve yilda ortalama olarak 40 bin tonun üzerinde yas çay üretilmektedir. (1 dekardan en az 750 kgr. En çok 1.500 kgr. yas çay üretildigi varsayilirsa).
Ilçede faaliyette bulunan devlete ait 2 adet (Kalkandere Merkez ve Tasçilar Çay Fabrikasi) ve özel sektöre ait 2 adet (Dagdibi Mahallesinde Kukuloglu Çay Fabrikasi ve Çayirli Köyünde Çayirli Çay Fabrikasi) olmak üzere toplam 4 çay fabrikasi ve Ormanli Dere mevkiinde 1 adet Un fabrikasi bulunmaktadir. Çay tarimi disinda kalan az miktarda tarim alanlarinda yetistirilen fasulye, misir, karalahana aile ihtiyaçlarini karsilamaya yöneliktir. Yine aileler kendi ihtiyaçlarini karsilamak için az sayida büyük ve küçük bas hayvan yetistiriciligi yapmaktadir.
Ilçede yaklasik 2.000 adet fenni kovandan yilda 26 ton bal üretilmekte olup, elde edilen ürün yerel pazarlarda satilmaktadir. |