Laz müziginin geçmisi çok kadim zamanlara dayanmaktadir.Kolhis'den günümüze degin ulasan süreç içinde bir çok kültürden ve medeniyetten etkilenen Laz Müzigi çesitlilik kazanmistir.Laz Müzigi temelde insan sesine dayanir.Günümüz Laz müzigini cografî olarak Gürcistan([[Kafkasya]]) ve Türkiye(Dogu Karadeniz) olarak iki kisimda incelemek mümkündür.

| resim =[[Sarpuli_lazepe.jpg|300px|right|thumb|Batum'da tulum çalan Lazlar]].
==Türkiye Lazlari Müzigi - Dogu Karadeniz Laz Müzigi==

Kuzeydogu Anadolu'da yasayan [[Lazlar]], [[müzik]] için gelen k'aide( ????? ) kelimesini kullanmaktadirlar.Bu kelime de Türkçe'de ki müzik kelimesini karsilamaktadir.Lazca yazi dili gelismemis oldugundan Laz halk edebiyati ürünü olan türküler sözlü ifade edilip, aktarilir.Geleneksel iki temel olan [[kemençe]] ve [[tulum]] Laz müziginin icrasindan insan sesiyle beraber temel rol oynar.Tulum ise Lazlarin ulusal sazidir.Tuluma Lazca'da guda( ???? ) denilmektedir.Hopa ve Batum yöresinde ise ç'ip'oni( ?????? ) diye adlandirilir.Kemençe ise Lazlarla özdeslesmis bir halk çalgisidir.Kemençe'ye ise [[Lazca]]'da çemane( ?????? ) denilmektedir.[[Hopa]] ve [[Batum]]'da ise ç'ilili( ?????? ) diye adlandirilmaktadir.Bir diger önemli Laz halk çalgisi ise kavaldir.[[Kaval]]a Lazca'da p'ilili( ?????? ) denilmektedir.Laz sarkilari çogunlukla sevda konusunu isler.Bunda Laz erkeklerinin eskiden ekonomik kosullarin etkisi ile evlerini terk edip uzak diyarlara([[Sovyet]] ülkeleri) is aramaya ye da balikçilik yapmaya gitmeleri gerekiyordu.Bunun etkisi agirdir.

==Laz Müzigi'nde Türler==

==Lazuri Dest'ani – Laz Destani==
Enstrümanlarin bulunmadigi ortamlarda tek ye da koro seklinde icra edilecegi gibi, kemençe,tulum ve kaval esliginde de söylenir.Konulari daha çok ask,ölüm, doga, [[gurbet]], askerlik gibi içtimaî konulardir.Destanlar Laz Müzigi'nde öylesine yaygindir ki; [[Lazistan]]'in bazi yörelerinde “sarki” ile es anlamda kullanilir.

==Ok'obalu-Mek'a-Mok'a(Atismali Sarkilar)==
Daha çok toplu olarak gerçeklestirilen eglencelerde, iki grup hâlinde, dans esliginde ye da sadece vokallerle söylenir.Her iki grupta, dogaçlama söz söyleme yetenegine sahip bir lider bulunur.Bu kisi sarkinin akisina göre anlamli, karsi tarafa cevap nitleliginde sürükleyici kafiyeli sözler düzer ve arkadaslarina söyler.Ve birlikte sarki söylenir.Grup lideri kademeli olarak(performansa göre, yorulmaya göre) degisebilir.
Atismali sarkilar, erkek ve kadin grubu arasinda genellikle yapilir.Saatlerce süren bu eglencenin sözleri zaman içerisinde müstehçenlik içerebilir, hatta karsilikli satasmalara varabilir.

==Osvacu K'aide(Mola Sarkilari)==
Bu türe giren sarkilar daha çok tarlada çalisan kadinlar tarafindan, dinlenme zamanlarinda çalgisiz, grup hâlinde söylenirler.Bu tarz söyleyicinin duygularini yansitmasi ve iç dünyasini anlatmasi açisindan mühimdir.

==Bgara==
Ölmüs bir insanin arkasindan yakilan bir çesit agittir.Genellikle kadinlarca yakilirlar.Ölü evine, ölü yakinlarinin acisini paylasmak için grup hâlinde gidilip, yakilir.Konu olarak ölen kisinin yapmak isteyip te yapamadiklari ile arkasindan biraktigi izlerdir.

==Nani(Ninni)==
Kulaktan kulaga aktarilan bu ezgiler çocuklarin müzik kulaginin temelini olusturur.[[Laz Müzigi]]'nde bazi anonim sarkilarda ninnilerin etkisi ciddî anlamda hissedilir.

==Helessa Yalessa-Heyamoli-Heymoli(Imece Sarkilari)==
Helessa Yalessa, erkekler tarafindan toplu olarak yapilmasi gereken agir islerde, gücü bir yerde toplamak ve ortak bir ritim olusturmak için söylenen ezgili sözlerdir.

==Xoroni([[Horon]])==
Geleneksel Laz halk dasi olan [[horon]]lar: [[tulum]] ve kemençe esliginde, halka seklinde oynanan, bir kisi tarafindan yönetilen sarkili halk danslaridir.Ritim olarak tulumu çalan kisi tahata duvara ayak topuguyla vurmasi, ye da topluluk içinde birisinin çubukla tahta zemin, klazan, kovan gibi sert cisimlere vurup ses çikarmasiyla horona ve horonculara yardimci olur.Laz insanin horona olan tutkusunu ve horonun arkaik biçimini en iyi sekilde bir Laz deyisi ile ”Tambis mok'limei ixoronams ! Çaliya tutunup [[horon]] oynuyor” özetleyebiliriz.Hopa ve Borçka yörelerinde Kafkasik etkiler gözlenir.Horonlardaki figürleri açiklamak ise zor degildir.Tüm hareketler yasamin içerisinden alinir.Deniz isçiliginde yinelenen el kol ayak hareketleri Laz oyunlarinin figürlerine yansimistir.


==[[Gürcistan]] Lazlari Müzigi – Kafkasya Lazlari Müzigi==
Güneybati Kafkasya'da Acaristan'da yasayan Lazlar müzik için Türkiye Lazlari'n kullandigi k'aide( ????? ) kelimesini kullanmaktadirlar.Ancak bunun yaninda musik'a( ?????? ) kelimesini de kullanmaktadirlar.Tulum, kemençe ve kavalin yani sira [[Abhazya]] ve [[Samegrelo]]'da yasayan Hiristiyan Lazlarin yani [[Megreller]]in de çalgilarini kullanirlar.Yine tuluma, ç'ip'oni( ?????? ) , kemençeye: ç'ilili( ?????? ), kavala ise Gürcistan kültürü etkisi ile salamuri( ???????? ) derler.Ayni anda iki salamuri çalmak maharet sayilir ve takdir edilir.Doli( ???? ) isimli küçük Kafkas davulu ezgiler arasinda ritim tutup, birlik saglar ve oyunu canlandirir.Tipi vurgulu bir davuldur, ancak buna çubukla vurulmaz.”Guni” ve “çonguri” diger önemli çalgilardir.Tüm Gürcistan'da oldugu gibi Batum'da da çonguri( ??????? )nin yeri ayridir.Gürcistan ile özdeslenen bu çalgiyi;Acaralar,Lazlar,Gürcüler,Megreller ve Abhazlar ortak olarak benimsemistir ve kullanirlar.Telli bir çalgi olan çonguri saz islevi görür.Yine tüm Kafkasyayi birlestirem akordeon yani Lazcasi ile garmon Batum'da da kullanilir.Hemen her ezgi de kullanilir.

[[Batum]] yöresi Laz oyunlari arasinda [[horon]]un Kafkasyadaki biçimi “horumi”, “ot'irtinoni” , “mencelisi” gini horonlar pek meshurdur.”Horumi” nin ikinci figürü “mxucisi” omuz hareketi figürüdür.Ikinci kat halka birinci halkanin omuzuna çikar.Oyunu orada sürdürür.Omuzlardaki bu yük birinci kat halkanin isini güçlestirir.Bu yüzden bu figürdeki ayak hareketleri daha ölçülü ve daha düzeylidir.[[Batum]]'daki Laz müzigi için Türkiyedekinin Kafkasya yansimasi diyebiliriz.Destan gelenegi Batum yöreinde daha ileriye gitmistir.Öyleki mese agaçlarina kizli erkekli ekiplerle çikilip atisilir.(erisioni-omuz.